RAYUWA DA GIƁI BY BATUL MAMMAN

��RAYUWA DA GI�
I

Batul Mamman

Bismillahir Rahmanir Rahim

_In loving memory of Aisha Aminu Balbalo (mai lalurar numfashi da take sayen cylinder Win oxygen

wadda aka fi sani da Carofee). Allah Ya ji�
anta Ya gafarta mata. Amin_

***

Wanki take a tsakar gida tana sauraron hirar mahaifiyarta da �
anwarta Zee. Ba ta saka musu baki saboda

tun ainihinta ba mai son hayaniya bace. Sai murmushi kawai idan sun yi abin dariya.

"""Wannan wankin naki zai sami shanya kuwa Hamdi?"""

Sararin samaniyar da Yaya ta kalla ita da Zee su ka zuba wa ido. Ga dai rana ana gani tana haska ko ina.

Amma idan mutum ya mi�
ar da ganinsa zai yi tozali da ba�
in hadarin da yake ta gangami daga nesa. Tunanin ta�
aita wankin ta soma yi yadda wanda ta gama za su sami wuri akan �
ofofin Wakunan gidan su

ka ji sallamar wasu mata.

Da farinciki Yaya ta tashi daga kan tabarmar da take zaune ta nufi zaure tana cangala �
afarta ta hagu

wadda shan inna (polio) ya cinye. Da alama ba�
in da aka kwana aka wuni ana zancen zuwansu ne su ka �
araso.

"""Maraba lale da Altine."""

Shewar Yaya da ba�
uwar su ka ji daga zauren da taje ta taro su kafin su dawo tsakar gidan hannun da

ba�
uwar a kafaWarta.

"""Oh ni jikar mutum huWu. Ashe rai kan ga rai Jinjin? Ya bayan rabuwa?"" Matar ta jero mata tambayoyi su"

na daga tsaye.

"""Sai alkhairi. Rayuwar nan sai godiyar Allah."" Su ka sake rungumar juna su na dariya."

�
an matan da ba�
uwar tasu mai suna Altine ta zo dasu da kuma Hamdi da Zee sai su ka tsaya kallon abin

al'ajabi. Labaran da su ke ji game da juna ashe gaskiya ne don ga zahiri sun gani. Iyayen nasu sun yi zumunci sosai kafin a haifesu lokacin suna zaman Agege a Lagos. Abubuwa da dama sun faru waWanda su ka yi sanadiyar dawowar su Jinjin garin haihuwarsu Kano. �
arancin hanyoyin sadarwa da faWi tashin yau da gobe ya dakusar da wannan zumunta ta makwabtakar gidan haya Waya. Shekara bakwai kenan da dawowar su Altine Kano su ma amma basu taSa haWuwa ba sai da Allah Ya haWa mazansu da wani da ya

san duk su biyun. A wurinsa su ka sami labari harma da lambobin wayar juna.

Altine kakkaurar mata ce mai fara'a kamar gonar auduga. Mijinta Maje mahauci ne yana sana'arsa ta

fawa. Da yake kakanninsu Waya duk su na da billensu na gadon sana'ar a kuncinsu. Akwai ta da kazar kazar don in tana abu sai ka rantse wannan jikin ba nata bane. Da wannan yanayin nata ta ja Jinjin a jiki duk da farkon zuwanta saboda yanayin mijinta da lalurarta bata sakewa da kowa. A gidan nasu na iyali goma sha biyu �
an ka zo na zo aka taso ta a gaba da tsokana. Don ma maigidan nata ba �
yalle bane.

Bakinsa kaWai ya ishe su �
watar kai. Idan ya fita ne dai ko banWaki ta fito zagawa an dinga dariyar tafiyarta kenan. Sai da Altine ta gama lura da ita ta gane tsoron �
an gidan da su ke duk hausawa take yi. Sai ta zame mata baki harma da hannuwa. Don idan abin bawa hammata iska ya kama dukan tsiya take

yiwa mace la'ada waje. �
an Altine Waya lokacin ita kuma Jinjin da ciki su ka rabu.

"""Ina Baballe kuwa?"" Cewar Yaya cikin yanayi na kewa."

Da jindaWi Altine wadda �
a�
anta su ke kira Iyaa (kamar yadda Yarbawa su ke jan sunan) ta bata amsa.

"""Ya tafi bautar �
asa Binuwe (Benue)"""

"""Allah Sarki. Shekara kwana. Yaron da na tafi na bari yana tatata"""

Dariya su ka yi farinciki da jindaWinsu ba zai kwatantu ba. Duk wannan abin da su ke yi Hamdi da babbar

cikin �
an matan Iyaa kallon gane juna su ke yi. Ganewa mai cike da tsoro da fargaba a Sangaren kowacce bisa dalilai daban daban. Kamar iyayen sun sani kuwa su ka zaSi wannan lokacin wurin gabatarwa juna

�
a�
an nasu.

"""Kina nufin da cikin Hamdi ku ka taho?"""

"""A'a, yayarsu dai Sajida. Tsiranta da Hamdi ma ya kai shekara biyar. Bata nan ne. Ta tafi Abuja gidan �
ar"

"yayata da ta haihu."""

"Iyaa ta murmusa ""Allah Sarki"" ta nuna babbar �
ar ""Sajidan ce sakuwar Ummi kenan, don baku jima da"

"tafiya ba na haifeta."""

"Yayinda Yaya take da �
a�
a huWu, Sajida, Hamdiyya, Zinatu (Zee) da Halifa, na Altine uku ne. Baballe,"

Ummi da Siyama.

Sai da su ka nutsu da gaishe gaishen Yaya ta aiki Zee.

"""Maza jeki gidan Lami ki ce ta baki lemukan da na bata ajiya."" Ta yiwa Iyaa bayanin sace musu"

"transformer da aka yi kusan wata uku babu wuta sannan ta fuskanci Hamdi ""ke kuma ki je wajen babanku ki faWa masa Altinen Maje ta iso."""

Iyaa ta sanar da ita ai babansu Ummi na sauke su a �
ofar gidan ya yi waya da maigidan nata.

"""Ina jin ya kwatanta masa wurin sana'ar tasa don ya ce can zai je sai su taho tare."""

Cigaba da hirarsu su ka yi wanda hakan ya bawa Ummi damar yiwa Hamdi inkiya da su tashi tana son

"magana da ita. Ita kuwa sai ta Wauke kai kamar bata gani ba. Hakan ya tunzura Ummi matu�
a sai kawai ta mi�
e tsaye ta ce tana son shiga banWaki. Hamdi na jin haka ta san kwanan zancen. Cikin Wakinsu ta gayyato ta ba don ta so ba. Duk da gidansu mai tsakar gida ne amma kowanne Waki da banWakinsa a ciki. Wannan tsarin babansu ne da ya ce baya so ace komai dare, ruwa ko iska sai an fito tsakar gida idan za a"

zaga.

Shigarsu Wakin ke da wuya Ummi ta juyo fuskarta a murtuke.

"""Zan faWawa Iyaa makarantarmu Waya amma kada ki kuskura �
ai�
ayin baki yasa ki faWawa kowa sirrin"

"rayuwata a makaranta"""

"""To"" ta iya cewa don hankalinta a tashe yake. Yau ruwa ya �
arewa Wan kada. Sirrin Soye zai fito fili."

Rai a Sace Ummi ta bangaji kwalarta yadda ta saba cin zalin �
a�
an mutane a makaranta.

"""Bar ganin nan gidanku ne kin dai san an kusa komawa makaranta. Kin kuma san ko ni wace ce ba sai an"

"faWa miki ba."""

Ficewa kawai Hamdi tayi daga Wakin wani abu na hawa da sauka a �
irjinta. Barazanar Ummi ba ita bace

damuwarta kamar yadda zuwanta gidan yake nufin tonuwar asirinta. Gudun rana irin wannan da wata �
ar makarantarsu za ta zo gidansu yasa ta zaSi makarantar kwana. A can Win ma bata da �
wa�
�
warar �
awa ko Waya. Tsakaninta da kowa mutumcin gaisuwa ne da kuma taimakon da take yi musu na �
arin haske akan karatu. Allah Ya yi mata baiwar Waukar darasi da zarar an koyar. Bata taSa tsallake matakin ukun farko ba tun shigarta. Sau biyu makaranta na neman iyayenta domin a karramata a gabansu tana

da�
ilewa. Na farko ta ce mahaifinta ya yi tafiya. Na biyu kuma ta ce yana kwance tun kafin ta taho ya yi

hatsari ya karye. Da taga alamun za a bishi gida gayyatar Yaya ta nuna ai maman ke jinyarsa. Malamin

ajinsu da kansa ya gane akwai abin da take Soyewa sai ya sanar da hukuma kada a matsa mata. Sun riga sun saba ganin abubuwa marasa daWi game da dangin Walibai. Tunda dai ba karatu aka hanata ba sannan duk dawowa daga hutu da kuWin makarantarta take zuwa ya ce a �
yaleta kawai. Daga lokacin sai dai idan an yi taron ta taho da kyautarta gida. Bata tsoron duniya ta ga lalurar Yaya amma mahaifinta da shi ya Worawa kansa bata son ana ala�
anta su a waje. Sau tari ita da �
an uwanta su kan zauna su kwashewa

wanda ya haWa auren mamansu da mutum irin mahaifinsu duk kirkinsa albarka.

Fitowarta tayi daidai da dawowar Zee. Ta ajiye ledar hannunta ta tafi Wauko tray za ta Wora musu. Sai ga

Ummi ta fito ta dubi Hamdi tana murmushi kamar gaske.

"""Don Allah ba ke ce Hamdiyya Habib ta Rumfa Hostel ba?"""

Murmushin dole Hamdi tayi ganin iyayen nasu sun dawo da hankali garesu.

"""Ni ce. Kema kamar na gane ki."""

"""Ummi ce, Ummi Maje. A 'F class' nake shi yasa ba lallai ki sanni ba."""

Iyaa ta hau murmushi wanda kuma da wuri ya koma shan kunu da ta gane me hakan yake nufi.

"""Kin dai ji kunya wallahi. Karatu kamar cin �
wan makauniya. �
anwar bayanki ma ajinku Waya?"""

Ta gyara zama ta yiwa Yaya �
arin bayanin asalin da�
i�
anci irin na Ummi wanda ya janyo ake ta yi mata

repeating. Wannan shekarar ma don an riga an saka ranarta ne babansu ya ro�
i alfarma aka kaita aji shida saboda ta gama a aurar da ita. Basu san rashin �
o�
ari ba shi kaWai ne matsalarta ba kamar yadda Hamdi ta sani. Idan kana neman irin Waliban nan da ko bayan shekara ashirin in ka tambayi abokan karatunsu game dasu sai dai su bi su da 'Allah Ya isa' ko ka ji ana cewa 'a dai yi shiru' idan mutum ya riga

ya mutu to Ummi Maje ce. Bully ce lamba Waya!

*

"Lokaci guda rana ta Wauke, hadarin ya sake duhu ga iska mai �
arfi tana kaWawa. Babu shiri hirar ta koma"

cikin falo. Zee ta �
arasa shanya wa Hamdi kayanta ita kuma ta shiga kitchen ta haWa salad bisa umarnin Yaya. Abu Waya hakan yake nufi. Abbansu yana tafe da abinci kuma tabbas a yau Ummi za ta sami makamin cutar da ita. A baya ko kallo basu ishi juna ba tunda duk jarabar mutum dole ya ha�
ura indai

Hamdi ce. Bata shiga sabgar kowa balle a kai ga yin faWa da ita.

Tsananin faWuwar gaban da taji lokacin da aka yi sallama daga zauren gidan yasa ta sharSe hannu wurin

yankan albasa. Yayyafin da aka soma bai hana kowa jin sallamar mace ba. Yaya da Iyaa su ka amsa da

fara'a yayinda Ummi ta �
agu ta ga wace ba�
uwar akayi mai za�
in murya haka.

"""Za mu shigo da Alh. Maje"" su ka ji muryar ta faWi. Sai kuma dariya ta biyo baya inda Baba Maje yake"

"cewa ""ai ka rigani indai amsa sunan Alhaji ne."""

Kan Ummi da Siyama ya Waure. Zee kuwa duk abinta na rashin damuwa ya�
e ta kama yi da taga yanayin

fuskokinsu. A kitchen kuma numfashin Hamdi ya kusa Waukewa da Yaya tayi musu izinin shigowa.

Abbansu ne a gaba. Sanye yake da jallabiya yana tafe jiki na rangaji irin na ri�
a�
�
un mata. Ga hula zanna

bukar da ta Wan sha jiki ya kafa a karkace. Shigarsa dai da ta sani ta yau da gobe. A bayansa wani mutum ne mai jiki wanda da alama shi ne baban su Ummi.

Suna shiga falon ta le�
a ta tagar kitchen ta hango yadda yake magana yana tafa hannuwan mamaki

yadda mata su ke yi harda ri�
e haSa.

"""Altine kece haka? Ikon Allah."" Ya zauna a kujerar kusa da matarsa. ""Gaskiya rabuwar zumunci bata yi ba"

"ko kaWan."""

Fuskar Iyaa wasai ta amsa gaisuwarsa sannan ta mannawa yaran nata harara. Ba shiri kowacce ta mi�
a

gaisuwa da girmamawar dole. Ga mamaki �
arara bayyane a fuskokinsu.

Namiji har namiji Ummi ta ayyana a ranta. Dogo ne don sai yau ta raina tsayin babanta. Jikinsa babu

rama amma yadda yake karairaya shi yasa babu mai cewa jikin namiji ne da ya amsa sunansa. Fatar nan dabbara dabbara alamun an sha bleaching a shekarun baya. Yana buWe baki kuwa ha�
oran Makka ne na

azurfa a sama har biyu suna maraba da ba�
i.

"""Kan uban can...�
ANDAUDU ne?"""

Ta yiwa kanta tambayar a zuci ba don tana neman �
arin bayani akan zahirin da idanuwanta su ke gani ba.

Abba kuwa da zafin nama ya fita shigo da kulolin abinci ita kuma gwanar ta Wauko �
ar wayarta tamkar

mai duba wani abu ta soma yi masa hoto a fakaice. Sautin wayar ma a silent ta saka don kada kowa ya

gane. Siyama ce kaWai ta kula kuma a take jikinta ya yi sanyi don ta sani babu ko tantama irin murmushin fuskar yayarta a lokacin na nufin abin da take yi ba na alkhairi bane.

RAYUWA DA GI�
I 2

Batul Mamman

Banda hotuna har sautin muryarsa Ummi ta Wauka daidai inda yake kiran Hamdi ta kawo salad. Tana jin

kiran ba amma saboda tsoron yanayin da za ta tarar da fuskar Ummi na farincikin samun lagonta sai ta kasa amsawa.

"""Abba bari na kira ta."" Zee ta mi�
e tsaye."

"""Matso mu su da plates bari naje."""

Tashi ya yi ya tattare gefen jallabiyarsa ya ri�
e da hannu Waya ya fita. Ya samu ta gama haWa komai ta

lulluSe da clig (farar leda ta rufe abinci) kamar yadda ya koya mu su. HaWin ya yi kyau gwanin ban sha'awa. Ya murmusa cikin jindaWi yana Waukan tray Win. Ko �
an�
ani bai san wani abu girman kai ba

musamman a tare da iyalinsa.

"""Allah Ya yi albarka Hamdi. Mu je a ci abinci."""

Jingina tayi da sink ta juya masa baya kamar wani abu za ta wanke ta gyaWa kai. Amsawa da baki zai iya

ankarar dashi kukan dake barazanar Salle mata.

Shi kuwa kamar ya sani ya ajiye tray Win ya juyo da kafaWunta.

"""Hamdi?"""

Ai suna haWa ido sai kawai ta fashe da kuka. Zuciyarta tamkar ta fashe saboda ba�
incikin da take ji. Wani

abu mai masifar Waci ya dinga kai komo a cikin �
irjinta. Duk gidan tana da ya�
inin tafi kowa takaicin fita tsatson bawan Allahn nan. Ranta yana �
yamarsa. Albarkacin karatun addini yasa ta daina danganta shi da munanan kalmomi da fata a zuci kamar yadda take yi a baya. Asalin da mutane ke tutiya dashi Yaya ta janyo sun rasa ta da haifesu tare da tubabben �
andaudu. Mutumin da har yau idan aka yi rashin sa'ar

gamuwa da tsofaffin abokansa sai kaji ana kiransa Simagade.

Hankalinsa tashi yayi da ganin hawayenta ya dinga tambayarta damuwarta. Da bata ce komai ba ya yi

yun�
urin rungumeta domin rarrashi amma sai ta ban�
are jiki ta ja baya. Dama can ta saba yi masa haka don shi tarairayar yara sai dai wani ya koya a wurinsa. Na yau ne da ya sanya masa shakku tunda ya san ta kan bari sai dai ta zare jiki da wuri. Kallon tuhuma ya bita da shi sai ta wayance ta Wago hannun da ta

yanke ta nuna masa.

"""Ya Salam"" ya ce da �
aramar muryarsa ""Sannu. Jeki falo ki jira ni."""

Tray Win salad Win ya ajiye ya fita cikin ruwan nan mai �
arfi ya shiga Wakinsa. Ha�
�
in iyaye da a kullum shi

ne jigon dake hanata fito masa da zahirin abin da take ji game da shi yasa ta Wauki tray Win. Idonta da na Ummi su ka haWu taga abin da take gudu muraran a tare da ita. Jikinta ya sake yin sanyi.

Sallamar Abba ta dawo da ita duniyar mutane. Ya zauna akan hannun kujera ya ce ta kawo hannunta.

�
an akwati gare shi irin na gidan �
an boko da ya adana magunguna da kayan taimakon gaggawa. Ya umarci Zee da zubawa kowa abinci shi kuma ya zauna bawa �
arsa kulawa. Spirit ya dangwala a jikin auduga ya goge ciwon. Ga azabar zafi saboda ba �
aramar yanka bace amma ko uhumm ta kasa cewa. Allah Ya sani zafin da take ji a zuciyarta yafi raWaWin ciwon. Saboda yadda ta �
yamaci rayuwar mahaifinta bata �
aunar gabaWaya abokan sana'arsa. A son ranta namiji ko ruwan zafi aka ce ya dafa ya dawo ya ce ya �
one saboda rashin iyawa. Namiji mai shiga kitchen ba zai taSa yi mata kwarjini ba balle har taga

�
imarsa.

Dressing sosai ya yi mata ya kawo auduga ya Wora ya manne ta da plaster. Gwani ne sosai ta wannan

fannin wurin son ganin komai ya tafi daidai kamar wani bature. Ire iren abubuwan nan harda Abban da yasa su ke kiransa kamar ba talakawa ba duk bata so. Cikakken namiji bahaushe a wajenta ai Baba ake

kiransa ba wani iyayin Abba ko Daddy ba.

Kowa sannu yake mata tana amsawa da ka. Da kuma wannan damar ta samu ta gudu Waki ta kwanta. Ba

ita ta sake fitowa ba har sai da ba�
in su ka tafi bayan Iyaa da su Ummi sun le�
o sun mata sallama.

***

"""This is crazy Taj. Waye yake tattara duka �
wansa ya sanya a kwando guda?"""

Wata kamilalliyar dattijuwa sanye da doguwar rigar bacci da �
ar hula ta furta da takaici. Huci take cikin

Sacin rai tana kallon kyakkyawan saurayin dake zaune yana murmushi kamar abin da take faWi da wani take a talabijin ba shi ba.

"""Tajuddin!"" Ta kira shi da �
arfi da gargaWi."

"""Yes Ma"" ya mi�
e tsaye gami da sara mata. Ta sake tamke fuska."

Shi ma da alama ya gama shirin bacci ne don wandon jikinsa three quarter da singileti basu yi kama da

kayan mai shirin fita ba.

"""Ina wasa da kai ne?"""

Ya girgiza kai.

Abin da ta san za ta yi ya dawo da hankalinsa gareta yadda take so ta aikata.

"""Ko don kaga ba ni na haifeka ba? Shi yasa ban isa..."""

"""Amma gorin haihuwa kuma za ki min. Has it realy come to that?"" Ya yi �
wal�
wal da ido."

Jikin Amma a take ya yi sanyi. Taj ya yi wani Wan banzan murmushi a bayan idonta sannan ya cigaba da

magana.

"""Idan baki aminta da abin da nake so ba ai ina ganin ba sai kin tuna min cewa ni ba Wanki bane."""

"""Ba haka nake nufi ba. Kai ma ka sani."""

Marairaice mata fuska ya yi sosai ta yadda ya san hankalinta zai tashi. Ya kuwa yi nasara don faWan da ta

Wauko da gaske sai ya koma laluma.

"""Taj bana son kayi abin da zai zama ganganci. Bayan duk irin abubuwan da ka jure a baya kada wannan"

"step Win ya bada �
ofar da za a yi maka dariya."""

"""Amma da Happiness mu ke komai. Mun yi survey na yadda malls su ke saurin dakushewa..."""

"""Dur�
ushewa dai ko?"" Ta ci gyaransa ba tare da ta Soye takaicinta ba."

"""Yeah, dur�
ushewa. So after the survey mun gano wasu reasons da suke kawo failure na business Win."""

Zama tayi bayan ta gama sauraronsa tayi ajiyar zuciya. Abubuwa da yawa take guje masa wanda idan ba

Wan fito dasu tayi ba da wuya ya gane inda ta dosa.

"""Shekararka nawa a �
asar nan Taj?"""

"""10 years"" ya amsa kai tsaye."

"""And for those years you have been working non-stop kana tara kuWi. Cikin ikon Allah kuma ka sami"

nasarar cin gasar nan ka sami ma�
udan kuWaWe da sponsorship. Sai kawai na yarda da shawarar gina

"�
aton mall irin wannan lokaci Waya da duka kuWin? Kai baka hango ganganci a cikin yin haka ba?"" Ta"

nuna zanen �
ayataccen ginin da yake kan laptop Winsa wanda nuna mata da ya yi ne ya kawo rigimar.

"Marairaice fuska yayi ""Tafiya ce ba kya so nayi ko Amma? Nayi miki al�
awarin zama har ki yi ritaya."""

"""Bani da son kan da zan yi amfani da gudun zaman kaWaici na da�
ile maka rayuwa."""

Bakinta kawai ya kalla

• 1
• 2
• 3
• 4
• ...
• 42